Akreditif şekilleri

Teyitli Akreditif (Confirmed L/C)

Mal bedelinin en garantili olduğu akreditif şeklidir. Satıcı tarafından uygun vesaik aracı bankaya (L/C advising bank/negotiating bank) verildiğinde, bedelinin L/C ‘de belirtilen valörde, herhangi bir valörün belirtilmediği durumda ise 48 saat içinde tahsil edileceği anlamına gelir. Teyitli akreditifte mutlaka aracı bankanın yazılı konfirmasyonu alınmalıdır. Aksi takdirde, teyit şartları yerine getirilmeyebilir. (ICC 500 md.9)

Teyitsiz Akreditif (Unconfirmed L/C)

Satıcı tarafından uygun vesaikin, aracı bankası kanalıyla muhabir bankaya (L/C issuing bank) ibrazını takiben muhabir bankanın incelemesi sonucunda bedelinin satıcının bankasına ödenmesi anlamına gelir. Konfirme L/C ‘ye oranla risklidir. Ancak akreditifi açan bankanın first class bir banka ve alıcının güvenilir olması durumunda kabul edilebilir.

Peşin Ödemeli Akreditif (Red Clause L/C)

Akreditif aracı bankaya ulaştığı anda, satıcıya L/C şartlarına göre mal bedelinin partial veya %100 peşin ödenmesi anlamına gelir. Alıcının kendini garantiye alması açısından, L/C şartlarında belirtildiği şekilde malların vadesinde yükleneceği hususunda muhabir bankaya satıcı tarafından bir taahhütname veya teminat mektubu verilir.

Vadeli Akreditif (Usance L/C)

Teyitli/teyitsiz olabilir. Ödeme süresinin kambiyo mevzuatına göre mal bedeli yurda getirme süresi dışında kalması durumunda kredili ihracat izninin ilgili ihracatçı birliklerinden alınması gerekir. Diğer şartlar teyitli/teyitsiz akreditiflerde anlatıldığı gibidir. Vadeli akreditif uygun şartlar sağlanırsa iskonto ettirilebilir.

Rotatif Akreditif (Revolving L/C)

Şartlara göre kısmen veya tamamen kullanıldığında değişiklik gerektirmeden önceden belirlenen miktar dahilinde yenilenen akreditiftir.

Bu tip akreditif; ithalatçıya periodik olarak aynı firmadan aldığı mallar için uzun vadeli bir akreditif açıp banka ile uzun süreli kredi tesis ederek yüksek maliyetlere katlanmak yerine; küçük partiler halinde akreditif açma ve otomatik olarak yenileme fırsatı sağlar.

Bu tip akreditiflerde en önemli unsur; akreditif üzerinde kaç kez revolving olduğunun ve kümülatif olup olmadığının belirtilmesidir.

Kümülatif (cumulative); bir önceki dönemde kullanılmayan kısmın bir sonraki döneme devretmesidir.

Kümülatif olmayan (non-cumulative); kullanılmayan kısmın bir sonraki döneme devretmeyip iptal edilmesidir.

Rotatif akreditifler zamana ve değere bağlı olarak 2 türlü açılabilir. Zamana bağlı olanlarda; akreditifte verilen program (örneğin: ayda 100 adet veya $10.000’lık sevkiyat) dahilinde kümülatif olup olmama şartına göre yükleme yapılır. Değere bağlı olanlarda ise, akreditif vadesi içinde kalmak koşuluyla kullanılan miktar aynı şekilde yenilenir.

Devredilebilir Akreditif (Transferable L/C)

ICC 500’un 48. maddesinde bahsedilen ve akreditif metninde “transferable” yazma zorunluluğu olan devredilebilir akreditif, kendisine akreditif açılan lehdarın (ihracatçı) talimatıyla akreditifin açıldığı bankadan bir veya birden fazla ikinci lehdarın kullanımına izin verilebilen bir akreditiftir. Aksi belirtilmedikçe bir akreditif ancak bir kez devredilebilir.

Devirde ilk akreditifte genel esaslar sabit kalmak koşuluyla; akreditif tutarı, birim fiyat, vade tarihi, vesaik ibraz süresi ve sevkiyat süresi değiştirilebilir. İlk lehdarın ismi akreditif amiri yerine konulabilir, fakat asıl akreditifte amirin adının fatura dışında diğer tüm vesaikte gözükmesi isteniyorsa bu şarta uyulmalıdır. Bu durumda; akreditifin ikinci lehdarı mal faturasını kendisine devreden adına tanzim edebileceği gibi (uluslararası devirde), nihai alıcı adına da tanzim edebilir. Her iki olasılıkta da ikinci lehdarın faturaları aracı banka nezdinde birinci lehdarın ibraz ettiği faturalar ile değiştirilir. Akreditif amiri ile lehdarın ve devredilen üçüncü şahsın adları birbirine ve şartların da yeni lehdara banka tarafından bildirilmesi gerekir.

Karşılıklı Akreditif (Back to Back)

Lehine akreditif açılan ihracatçı, malların alımını farklı kanallardan yapıyorsa kullanılması gereken akreditif tipidir. İthalatçının açtığı akreditif kredi garantisi olarak gösterilip, malın satın alındığı üretici/tedarikçi adına yeni bir akreditif açılmaktadır. Karşılıklı akreditifin işlerlik kazanabilmesi alım ve satım akreditiflerinin aynı banka nezdinde yapılması ile mümkündür. Üretici malı yükleyip vesaik ibrazından sonra satış akreditifinin ihracatçıya düşen kar payı ayrılır bakiye üreticiye ödenir ve satış bedeli de ithalatçı bankasından tahsil edilir.

Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta; satış akreditifinin yükleme ve kullanma vadeleri kesinlikle alış akreditifinden daha uzun tutulmalıdır. Ödeme vadelerine ise; yeni bir finansman ihtiyacı doğmaması açısından dikkat edilmeli, satış akreditifinin önceden tahsil edilebilmesine özen gösterilmelidir. Bu akreditifler daha çok transit ticaretlerde kullanılır.

Stand-by akreditif

Bu tip akreditifler daha çok bir teminat mektubu niteliğindedir. İthalatçı tarafından yükümlülüklerin/ödemenin yerine getirilmemesi durumunda ihracatın yapıldığını kanıtlayan uygun evrakın bankaya ibrazı ile ödeme yapılır.

Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta; akreditifin kullanım vadesi ile (yükümlülüklerin/ödemenin yerine getirilmemesi durumunda) bankaya başvuru süresi arasında çelişki olmaması, l/c vadesinin bu süreleri kapsayacak şekilde uzun olmasıdır.